To hasło towarzyszyło nam w tym roku szkolnym podczas realizacji innowacji pedagogicznej, której tytuł brzmiał Ślady walk w obronie mojej Małej Ojczyzny. Zajęcia innowacyjne odbywały się na lekcjach języka polskiego, historii i godzinie wychowawczej, a także w czasie lekcji terenowych, wycieczek, konkursów, quizów i realizowane były przez uczniów klasy 6, 7, 8. Program zakładał odejście od tradycyjnych metod nauczania na rzecz aktywnego poznawania historii poprzez bezpośredni kontakt z miejscami pamięci, zabytkami i świadkami historii.
Celem wprowadzonej innowacji było uświadomienie młodym ludziom, że historia lokalna nabiera szczególnego znaczenia, gdy zostaje powiązana z historią i wydarzeniami narodowymi. Inspiracją do poszukiwania wiedzy o dziejach Kobyla były coroczne wizyty przy pomniku-symbolu walki o wolność.
Nasze prace badawcze rozpoczęliśmy od przeglądania i gromadzenia informacji o wydarzeniach z przeszłości najbliższej okolicy. Zastanawialiśmy się, czy mieszkańcy małej miejscowości mogli mieć wpływ na historię Polski. Okazało się, że tak.
Losy mieszkańców Kobyla pokazują, iż walka o wolność nie odbywała się tylko na wielkich polach bitew, ale także w małych wsiach, gdzie ludzie cierpieli i walczyli o niepodległość.
A to efekty naszej pracy:
Szczególną uwagę zwrócono na historyczne znaczenie ziemi wiśnickiej, jej związki z rodem Lubomirskich oraz rolę, jaką odgrywał region w historii Małopolski. Wyjazdy edukacyjne do Nowego Wiśnicza i okolicznych miejscowości umożliwiły poznanie lokalnych zabytków i miejsc związanych z ważnymi wydarzeniami historycznymi. Dowiedzieliśmy się, że dzieje Klasztoru Karmelitów Bosych, który obecnie pełni funkcję Zakładu Karnego w Nowym Wiśniczu, są symbolem burzliwej historii Polski i przemian zachodzących na przestrzeni wieków.
Odwiedziliśmy także miejsca, które są pamiątką tragicznych wydarzeń z czasów I wojny światowej, czyli bezimienne mogiły na cmentarzach w Starym Wiśniczu, Muchówce, Królówce, Nowym Wiśniczu. Dowiedzieliśmy się, że gdy wybuchła pierwsza wojna światowa w 1914 roku wielu mieszkańców zostało wcielonych do armii austro-węgierskiej i walczyło na różnych frontach.
Dzięki zachowanemu w archiwum szkoły wywiadowi z panem Jerzym Ludwikowskim, żołnierzem Armii Krajowej o pseudonimie „Stefan” lepiej poznaliśmy wydarzenia II wojny światowej, które miały miejsce w okolicy. Nasze szczególne zainteresowanie wzbudziła „Akcja Wiśnicz” przeprowadzona przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Nowego Wiśnicza w styczniu 1945 roku, która zakończyła się sukcesem polskich partyzantów, oraz akcja przejęcia pieniędzy niemieckich z kasy Ratusza w Nowym Wiśniczu.
W poszukiwaniu informacji o dziejach Armii Krajowej i historii Polskiego Państwa Podziemnego udaliśmy się do Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie. Wrażenie zrobiły na nas prezentowane eksponaty, takie jak broń, dokumenty, umundurowanie oraz pamiątki związane z żołnierzami Podziemia. Dzięki multimedialnym wystawom mogliśmy lepiej uchwycić realia życia w czasie wojny oraz trudności, z jakimi mierzyli się członkowie ruchu oporu.
Historia naszej miejscowości i regionu to nie tylko ważne wydarzenia, ale również trudne, codzienne życie mieszkańców w czasie okupacji. Dowiedzieliśmy się, że w Kobylu Niemcy utworzyli obóz pracy, ludność była zmuszana do świadczeń na rzecz okupanta, a wielu mieszkańców kierowano do przymusowych robót. Wydarzenia z okupacji opisał dokładnie Feliks Stec. W swoich zapiskach wspomina ojca ośmiorga dzieci z Lipnicy, którego postrzelono, gdy błagał o życie niemieckich oficerów, całując im buty. Pisał też: „Mimo że się nie przelewało, to nikt nie głodował, chociaż żołnierze niemieccy, jak i radzieccy, zabierali wiele, od krów po żywność”.
W miejscu dawnego obozu pracy znajduje się obecnie pamiątkowa tablica upamiętniająca osoby, które cierpiały i pracowały tam w czasie wojny.
Podczas gromadzenia materiałów dotarliśmy do źródeł, które informują, że wielu mieszkańców okolicznych miejscowości (m.in. Łapczycy, Jaśkowic) w czasie okupacji niemieckiej niosło pomoc rodzinom żydowskim, narażając życie. Bohaterowie tamtych dni zostali odznaczeni medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.
Aby poszerzyć wiedzę historyczną o Holokauście, pojechaliśmy też do Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Poznaliśmy warunki życia więźniów, którzy byli przetrzymywani w bardzo trudnych i nieludzkich warunkach. Dowiedzieliśmy się również o systemie wyniszczania ludzi. Szczególne wrażenie zrobiły na nas baraki więźniów, ogrodzenia z drutu kolczastego oraz pozostałości komór gazowych i krematoriów. W muzeum obejrzeliśmy zdjęcia, dokumenty oraz rzeczy osobiste należące do więźniów, co pozwoliło lepiej zrozumieć skalę tragedii.
Ważnym elementem innowacji było wzbogacenie wiedzy historycznej poprzez lektury szkolne, projekcje filmowe, quizy przygotowywane przez uczniów, prezentacje, udział w konkursach czy uroczystościach patriotycznych.
Podsumowaniem przedsięwzięcia była prezentacja przygotowana przez uczniów i zaprezentowana społeczności szkolnej.
Analiza efektów realizacji programu wskazuje, że założone cele zostały osiągnięte. Innowacja umożliwiała uczniom odkrywanie nieznanych wcześniej faktów dotyczących naszej miejscowości i regionu, a także poznanie sylwetek osób, które odegrały ważną rolę w walce o wolność i zachowanie narodowej tożsamości. Dzięki połączeniu edukacji historycznej, regionalnej i obywatelskiej mogli zdobywać wiedzę w sposób angażujący, praktyczny i bliski codziennym doświadczeniom.
Realizacja projektu pozwoliła uczniom nie tylko poznać historię swojego regionu, ale uświadomiła, że łączy ich silna więź z Małą Ojczyzną, a Kobyle i jej mieszkańcy mieli także swój udział w walce o wolność Polski.
Będziemy o tym pamiętać!
Anna Osika i Renata Kalisz